Kamado onderhoud

Onderhoud in drie ritmes

De meeste onderhoudsverhalen hangen aan een seizoen, alsof er één moment per jaar is waarop het moet gebeuren. Zo werkt het niet. Wat een kamado nodig heeft is verdeeld over drie ritmes, en als je die aanhoudt, kom je nooit voor verrassingen te staan.

Het handige is dat het zwaarste ritme het minst vaak voorkomt. Na elke sessie ben je twee minuten bezig. Een keer per kwartaal een kwartier. En een keer per jaar, meestal in het voorjaar omdat het toestel dan het langst stil heeft gestaan, doe je de volledige beurt.

Goed onderhoud is geen schoonmaakritueel maar een manier om je temperatuurbeheersing op peil te houden. Bijna alles wat hieronder staat komt daar uiteindelijk op neer: as en vuil blokkeren luchtwegen, en een versleten pakking laat lucht binnen langs een weg die jij niet bestuurt. Meer adviezen over dagelijks gebruik staan bij kamado gebruikerstips.

Na elke sessie: twee minuten

Sluit beide schuiven. Dat dooft het vuur en bespaart je de rest van de houtskool voor de volgende keer. Het is de belangrijkste handeling van allemaal en de meeste mensen doen hem al.

Haal de as eruit. In principe elke keer. Dat klinkt vaker dan nodig, maar het is een halve minuut werk en het voorkomt het probleem waar de meeste temperatuurklachten op terug te voeren zijn: as die de onderste luchtinlaat afknijpt, waardoor het vuur te weinig zuurstof krijgt en je niet meer op temperatuur komt.

Laat het deksel dicht. Niet alleen tegen regen op de kolen, maar ook omdat de kamado zo langzaam en gelijkmatig afkoelt.

Schoonmaken hoeft niet. Achtergebleven vet verbrandt bij je volgende hete sessie vanzelf. Wie na elke barbecue het keramiek gaat schrobben, doet werk dat het vuur gratis voor hem doet.

Elk kwartaal: onder en achter de vuurschaal

De as die je na elke sessie weghaalt is niet alle as. In de loop van de tijd hoopt zich ook materiaal op onder en achter de vuurschaal, op de plek waar je er niet bij komt zonder de boel eruit te halen. Dat gaat langzaam, maar het gaat wel.

Bij wekelijks gebruik is een keer per kwartaal het juiste ritme. Stook je dagelijks, dan moet je vaker kijken: het hangt af van hoeveel je verbrandt, niet van de kalender.

Haal daarvoor de vuurring en de vuurschaal eruit en verwijder de opgehoopte as met een aspook of een kleine stofzuiger. Controleer meteen de luchtroosters onderin en in de topvent op spinrag en aangekoekt vuil. Waarom die luchtweg zo bepalend is, staat in luchtstroom in een kamado uitgelegd.

Borstel bij deze gelegenheid ook de roosters af, bij voorkeur als ze nog warm zijn. Gietijzeren roosters krijgen daarna een dun laagje olie tegen roest.

Een keer per jaar: de grote beurt

Dit is wat de meeste mensen in het voorjaar doen, en dat is logisch: dan heeft het toestel het langst stilgestaan. Het gaat om de onderdelen die geen keramiek zijn, want dat zijn de enige die echt slijten.

Pakkingen: eerst terugknijpen, dan pas vervangen. Een glasvezelpakking wordt door gebruik platgedrukt, en het eerste wat mensen dan denken is dat hij vervangen moet worden. Meestal hoeft dat niet.

In onze pakking zit een messing sleeve. Is de pakking plat geworden, knijp er dan in zodat die sleeve weer in model komt. De pakking krijgt zijn volume terug, het deksel sluit weer af zoals het hoort en valt merkbaar zachter dicht. Dat is een minuut werk en het scheelt je een vervanging.

Vervangen is pas aan de orde als de pakking echt versleten is: rafelig, op plekken los, of niet meer terug in model te krijgen. Waarom dit ertoe doet: een pakking die niet sluit betekent dat er lucht binnenkomt langs een weg die jij niet bestuurt, en dan kun je de temperatuur niet meer nauwkeurig regelen. Dat merk je vooral aan lage temperaturen die je niet meer laag krijgt. Zie ook Hoe regel je de temperatuur in een kamado?.

Scharnieren en bouten. Door de temperatuurwisselingen van een jaar trillen bouten los. Controleer of het deksel nog in balans hangt en stel bij waar nodig. Bewegende delen krijgen siliconenspray, geen geurende olie: die trekt in het keramiek en in je eten.

Gietijzer. De top-controller is het onderdeel waar vocht het snelst toeslaat. Werk roest weg met een BBQ-borstel, geen staalwol: dat is te agressief en laat krassen achter waar zich juist nieuwe roest in zet. Behandel daarna na met lijnzaadolie.

Hout en buitenkant. De zijtafels en het handvat veeg je af met lauw water, daarna goed droog. Een behandeling met buitenmeubelolie hoort hier thuis. De keramische buitenkant heeft geen putjes waar vuil in blijft hangen, dus die is met een doek zo gedaan.

Wat je nodig hebt

• BBQ-grillborstel of schraper, ook voor roest op gietijzer
• Zachte doeken of microvezeldoekjes
• Lauwwarm water, en groene zeep alleen voor de buitenkant als water niet volstaat
• Voedselveilige minerale olie en lijnzaadolie
• Siliconenspray voor scharnieren, bouten en moeren
• Aspook of kleine stofzuiger
• Een thermometer om het opstoken te volgen

Meer heb je niet nodig. Alles bij elkaar is dit een la in je schuur, en het gaat jaren mee.

Wat er niet in de kamado hoort

Eén regel die alle andere overstijgt: geen schoonmaakmiddelen in de kamado. Geen afwasmiddel, geen ontvetter, geen ovenreiniger, ook niet als het hardnekkig lijkt. Keramiek is poreus en neemt op wat je erin doet, en dat komt er bij de volgende sessie weer uit, in je eten.

Voor de binnenkant is het vuur je reinigingsmiddel: een hete sessie verbrandt wat er ligt. Voor de buitenkant volstaat lauw water met een doek. Helpt dat niet, dan mag er groene zeep aan te pas komen, maar dat is de uitzondering en niet de routine.

Ook niet gebruiken: staalwol en schuurmiddelen. Die beschadigen glazuur en gietijzer, en de krassen die ze achterlaten zijn precies de plek waar roest en vuil zich vasthouden. Een BBQ-borstel of een plastic schraper doet hetzelfde werk zonder die schade.

Opstoken na een lange stilstand

Dit is de enige stap waar je echt schade kunt aanrichten, en tegelijk de makkelijkste om goed te doen.

Keramiek dat maanden buiten heeft gestaan heeft vocht opgenomen. Water zet uit als het warm wordt, en gaat dat te snel, dan krijg je thermoshock: barsten in het keramiek die je niet meer herstelt. Stook dus niet in één keer door naar 400 graden.

1. Eerst minimaal een uur op ongeveer 100 °C. Gebruik weinig houtskool en houd de luchtschuiven maar beperkt open, zodat de temperatuur daar stabiel blijft. In dat uur verdampt het vocht geleidelijk.
2. Daarna pas naar 220 °C, voor een burn-out van dertig tot vijfenveertig minuten. Dat verbrandt de laatste resten van vorig seizoen.
3. Vanaf dat moment is hij weer gewoon in gebruik. Bouw de eerste sessies rustig op en werk pas daarna weer naar hoge temperaturen.

Dit geldt voor elke keramische barbecue, ongeacht merk of prijs. Het is natuurkunde, geen kwaliteitskwestie. Overslaan is een van de meest gemaakte kamado-fouten, en de schade die eruit volgt is niet te herstellen.

Voor een nieuwe kamado geldt een vergelijkbaar verhaal met een andere reden: daar moet de pakking zich zetten. Dat staat in Kamado BBQ inbranden. Het gewone aansteken, buiten deze situaties om, staat in hoe steek je een kamado BBQ aan.

Waar je hem neerzet en hoe je hem afdekt

Onderhoud begint bij de plek. Een stabiele, droge ondergrond van steen of verhoogd hout scheelt je de helft van de problemen, en uit de wind staan helpt bij het regelen van de temperatuur.

Een hoes is voor het metaal en het hout, niet voor het keramiek. Dat laatste kan tegen regen, vorst en zon. Kies er een die waterafstotend is maar wel ventileert, en haal hem eraf voordat je opstookt zodat hij kan drogen. In het aanbod kamado accessoires vind je een passende maat.

Belangrijker dan de hoes: houd het deksel en de topvent gesloten als de kamado buiten staat, zodat er geen regenwater in de vuurkorf komt te staan. Dat is precies het vocht dat je bij het eerste opstoken in de problemen brengt.

Waar je verder leest

Merk je dat de temperatuur moeilijker te sturen is dan vorig jaar, kijk dan eerst naar de as en de pakking voordat je aan je techniek twijfelt: Hoe regel je de temperatuur in een kamado? legt uit wat er zou moeten gebeuren, en Hoe werkt een kamado BBQ? waarom.

De fouten die het vaakst tot slijtage leiden staan in Mijn grootste kamado-fouten, en welke brandstof minder as geeft in Welke houtskool past het beste bij jouw kamado?. Wat er verder bij een kamado komt kijken, ook de minder leuke kanten, staat in Nadelen van een kamado BBQ.